Πώς, λίγους μήνες πριν τον θάνατο του, κατάφερε να νικήσει την ανυπόταχτη φυλή των Κοσσαίων
Από τα 16 του χρόνια ο Αλέξανδρος Γ’ κλήθηκε να ηγηθεί εκστρατειών κατά εχθρών της Μακεδονίας. Το 340 ή 339 π.Χ. ο Φίλιππος, ο οποίος εκείνη την εποχή πολιορκούσε το Βυζάντιο, έδωσε εντολή στον γιό του να επιτεθεί στο θρακικό φύλο των Μαίδων. Ο Αλέξανδρος τους κατατρόπωσεκαι κατέστρεψε τα τείχη της πρωτεύουσάς τους, Ιαμφορίνας, ιδρύοντας στη θέση της την Αλεξανδρόπολη (δεν έχει σχέση με τη σημερινή ελληνική πόλη). Είναι η πρώτη αναφορά σε μάχη της οποίας ηγήθηκε ο Αλέξανδρος ο οποίος θα περνούσε τελικά ολόκληρη τη ζωή του σε εκστρατεία.
Ανυπόταχτοι ληστές
Ως Αλέξανδρος ο Μέγας πλέον, τον χειμώνα του 323-24 π.Χ., έδωσε την
τελευταία μάχη της ζωής του. Αντίπαλος του ήταν μια ορεσίβια πολεμική φυλή η
οποία ζούσε στην Κοσσαία και λόγω αυτού ο ελληνικός κόσμος τους αποκαλούσε Κοσσαίους.
Η Κοσσαία βρισκόταν στην οροσειρά Ζάγκρος στο βορειοανατολικό Ιράν.
Ιστορικοί θεωρούν ότι οι Κοσσαίοι είναι οι απόγονοι των Κασσιτών, λαού
που κυριάρχησε στη Βαβυλωνία από τον 18ο αιώνα π.Χ. έως και τον 7ο
όταν και τους εκδίωξαν οι Ασσύριοι και τους ανάγκασαν να ανέβουν στα Ζάγκρος.
Λόγω της άγονης γης οι Κοσσαίοι ήταν φυλή που ζούσε κυρίως από της ληστείες.
Οπλισμένοι κυρίως με τόξα βρίσκονταν σε μόνιμη διαμάχη με τους γείτονες τους. Ο
Στράβων αναφέρει ότι δεν σταματούσαν ποτέ να πολεμούν και μάλιστα τονίζει ότι
είχαν τεράστια για την εποχή δύναμη. Σύμφωνα με μια αναφορά του έστειλαν 13.000
άντρες για να ενισχύσουν τους Ἐλυμαΐς σε μια μάχη τους. Ο Διόδωρος αναφέρει από
την πλευρά του ότι σε κάποιες μάχες Κοσσαίοι πολέμησαν στην αριστερή πλευρά του
Δαρείου Γ’. Οι Πέρσες δεν είχαν καταφέρει να τους υποτάξουν και μάλιστα όταν
περνούσαν από την περιοχή τους, τους άφηναν δώρα.
Ο Αλέξανδρος ταξίδεψε από τη Βαβυλώνα στα Εκβάτανα και από εκεί στην
περιοχή της σημερινής Ναχαβάντ (βορειοανατολικό Ιράν) όπου και οργάνωσε την
επιχείρηση. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο Αρριανός «ούτε ο βαρύς χειμώνας ούτε
το απόκρημνο ανάγλυφο της περιοχής τον εμπόδισαν. Καμία πολεμική επιχείρηση δεν
ήταν πια ανέφικτη για τον Αλέξανδρο».
Η επιχείρηση και η νικηφόρα τακτική
Ο Μακεδόνας βασιλιάς γνώριζε ότι τακτική των Κοσσαίων, όταν αντιμετώπιζαν
ισχυρούς στρατούς, ήταν να χωρίζονταν σε ομάδες και υποχωρούν στα πιο
απροσπέλαστα σημεία. Από εκεί έβαλλαν κατά των επιδρομέων. Όταν ο εχθρικός
στρατός αναγκαζόταν να αποσυρθεί κατέβαιναν πάλι χαμηλότερα και άρχισαν πάλι τις
ληστείες.
Η απάντηση του Αλέξανδρου σε αυτή την τακτική ήταν να χωρίσει τον στρατό του
σε τέσσερα τμήματα και επιτεθεί στους Κοσσαίους από κάθε πλευρά ώστε να μην
μπορούν να διαφύγουν.
Η επιχείρηση διήρκησε 40 μέρες με τον στρατό του Αλεξάνδρου να καταλαμβάνει
όλη την περιοχή. Ο Πλούταρχος αναφέρει ότι ο Αλέξανδρος θυσίασε όλους τους άνδρες
Κοσσαίους, από την εφηβεία και πάνω. στον Ηφαιστίωνα, ο οποίος είχε πεθάνει
πρόσφατα και τον είχε θεοποιήσει. Τονίζεται επίσης ότι έχτισε περιτειχισμένες
πόλεις στην περιοχή.
Ο Αρριανός αναφέρει ότι μεγάλος αριθμός Κοσσαίων συμπεριλήφθηκαν στον
στρατό που συγκέντρωσε ο Πευκέστας (ένας από τους σωματοφύλακες του, και ο
μετέπειτα σατράπης της Περσίας) λίγο πριν τον θάνατο του Μακεδόνα βασιλιά.
Όπως φαίνεται οι Κοσσαίοι ανεξαρτητοποιήθηκαν γρήγορά μετά το τέλος
Μεγάλου Αλεξάνδρου (10 Ιουνίου 323 π.Χ.) Ο Διόδωρος Σικελιώτης λέει ότι έξι
χρόνια μετά, όταν ο Αντίγονος ο Μονόφθαλμος πέρασε από την περιοχή, οι Κοσσαίοι
ήταν το ίδιο ανεξάρτητοι και εχθρικοί προς τους Μακεδόνες όπως πριν την
τελευταία εκστρατεία του Αλέξανδρου.